سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
7
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
آرى وقوع چنين امرى و بالاتر ، از انسان غريب نيست زيرا كه خلقت انسان طورى است كه بهر چه رو آرد و مواجه با او گردد صورت و حقيقت او در مرآت ذاتش پديد ميگردد و نيز بر هر امر ممكن همت گمارد و آنچه در انجام دادن آن لازم است و لو آنكه بسيار بعيد به نظر آيد و مشكل بنمايد انجام دهد با يقين قطعى و اعتماد بنفس ، بر تحصيل آن توانا مىگردد زيرا كه نفس بشر بنا بر تحقيق از عالم مجردات است و عالم فوق الطبيعه خلقت گرديده و عالم مجردات فوق عالم طبيعيات و محيط بر آن است اين است كه برياضات و ترك مألوفات و مشتهيات نفسانى و طبيعى رو مىآورد بعالم خود ( عالم مجردات ) و از آنجا استمداد مىطلبد و ببعض حوادث اطلاع مىيابد . و نيز بر فرضى كه نفس انسان را از عالم مجردات نگرفتيم و قوه ساريه در جسم دانستيم كه از اخلاط و عناصر تركيب يافته اختلاف قوت و ضعف نفس در بشر قابل انكار نيست چه مانعى دارد كه گفته شود كه بعضى از نفوس و لو اينكه از عالم جسمانى تكون يافتهاند لكن يا در اصل خلقت يا به عمل و قوت تصميم و ارادت و تحمل رياضات و ترك مألوفات چنان قوت و شوكتى پيدا نمايند كه بتوانند امور خارق العادهاى انجام دهند يعنى اقدام نمايند بر عملى كه از قوه عموم مردم خارج باشد و اين مطلب قابل انكار نيست فضيلت انسان بر حيوان بلكه بر ملك نيز به همين است كه انسان هر قدر ترقى نمايد و رو بكمال رود حد يقف ندارد و قابل زيادتى است لكن حيوان و ملك اينطور نيستند كمالات آنها محدود به حد معين است كه ممكن نيست از آن تجاوز نمايد ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ سورة الصافات آيه 164 اشاره به همين است . و نيز تصرفات قوه واهمه در مملكت بدن انسان واضح است و قابل انكار نيست مثل اينكه هر گاه در زمين مسطح حركت مىكند اگر در خط يك وجبى راه برود هيچ لرزه و سقوطى ندارد و زمين نميخورد لكن اگر سر ديوار بلندى راه برود و لو يك متر عرض آن باشد بتوهم سقوط زمين مىخورد و پرت مىشود . و نيز ممكن است انسان بتوهم اينكه مريض است مريض گردد و بتوهم صحت صحت يابد چنانچه يكى از طرق معالجه همين است و تلقين بنفس نيز از همين بابست